A vitamini göz ve cilt sağlığını nasıl destekler?

A vitamini yağda çözünen bir vitamindir ve vücut onu kendi başına yeterince üretemez. Göz retinasındaki ışığa duyarlı hücrelerden cildin en dış tabakasına kadar pek çok dokunun düzenli çalışması için gerekir. Eksikliği de fazlası da sorun yaratabildiği için dengeli almak önemlidir.

Görme sağlığındaki rolü

Retinada ışığı algılayan rodopsin adlı pigment, A vitamininden yapılır. Loş ortamda görmeyi sağlayan bu pigment yeterince oluşmazsa gece görüşü zayıflar. Akşamları karanlığa uyum sağlamakta güçlük çekmek, eksikliğin ilk belirtilerinden biri olabilir. A vitamini ayrıca gözün ön yüzeyini kaplayan kornea ve gözü nemlendiren zarların sağlıklı kalmasına yardım eder. Uzun süren eksiklikte gözde kuruluk ve kornea hasarı görülebilir. Böyle bir şikâyetiniz varsa vitamin takviyesine başlamadan önce göz doktoruna görünmek gerekir, çünkü benzer belirtilerin başka nedenleri de vardır.

Cilt üzerindeki etkisi

A vitamini cilt hücrelerinin yenilenme hızını ve olgunlaşmasını düzenler. Yeterli alındığında cildin bariyer işlevi korunur, nem kaybı azalır. Eksikliğinde cilt kuru, pul pul ve pürüzlü görünebilir, yaraların iyileşmesi yavaşlayabilir. Bu vitaminin türevleri bazı cilt bakım ürünlerinde ve doktor kontrolünde kullanılan ilaçlarda da yer alır. Ancak yiyeceklerle alınan A vitamini ile bu ürünleri birbirine karıştırmamak gerekir. Cilt sorunları için reçeteli türevleri kullanıyorsanız ek vitamin takviyesini mutlaka doktorunuzla konuşun.

Hangi besinlerde bulunur?

İki ana kaynağı vardır. Hazır A vitamini; karaciğer, yumurta sarısı, süt ve süt ürünleri ile yağlı balıklarda bulunur. Bitkisel kaynaklarda ise vücudun A vitaminine çevirdiği beta karoten yer alır. Havuç, tatlı patates, balkabağı, kayısı, kırmızı biber, ıspanak ve pazı bu gruptadır. Beta karoten yağla birlikte daha iyi emildiği için havucu veya ıspanağı bir miktar zeytinyağıyla tüketmek yararlıdır. Pişirme de bazı sebzelerde emilimi artırır. Dengeli bir tabakta her gün turuncu ve koyu yeşil sebzelerden birkaç porsiyon bulundurmak çoğu yetişkin için yeterli olur.

Fazlası zararlı olabilir

Yağda çözünen vitaminler vücutta depolanır. Yüksek dozda hazır A vitamini uzun süre alındığında baş ağrısı, bulantı, cilt kuruluğu, saç dökülmesi ve karaciğer sorunları görülebilir. Hamilelikte aşırı alım bebek için risk taşıdığından bu dönemde takviye ve karaciğer tüketimi konusunda hekim önerisi şarttır. Beta karoten fazlası ise zararlı değildir, yalnızca cildi geçici olarak sarımsı gösterebilir.

Besinlerle çeşitli beslenen bir kişinin çoğu zaman ek takviyeye ihtiyacı olmaz. Emilim sorunu, kronik hastalık veya sınırlı bir beslenme düzeni varsa kan tahlili ve uzman görüşü doğru dozu belirlemenin en güvenli yoludur.